استفاده از عاشورا در مبارزه بی خشونت

سایت کلمه نزدیک به میرحسین موسوی، گزارش مهمی از یک ابتکار مبارزاتی را منتشر کردکه گروه کوچکی از فعالین جنبش سبز با استفاده از فضای عزاداری در ماه محرم و فرهنگ نذری دادن در ایام عاشورا و تاسوعا، دو هزار کیسه نایلونی حاوی نان و حلوا را به عنوان نذری آماده کرده و داخل کیسه عکسی از خانم رهنورد و آقایان موسوی و کروبی را قرار داده بودند که درپایین عکس نوشته بود “هزارمین روز حصر” و بالای آن آمده بود “ای اهل حرم میرو علمدار نیامد”. میر اشاره به میر حسین موسوی و علمداراشاره به آقای کروبی است. در واقعه عاشورا ابوالفضل عباس برادر امام حسین(ع) و سردار او، لقب علمدار دارد. این نذری ها درخیابان های تهران بین مردم پخش شد. در دو مورد نیز برای این که ریسک دستگیری را پایین بیاورند، نذری ها را در جعبه ای قرار داده و جعبه را در یک مرکز خرید و یک مسجد گذاشته اند تا مردم خودشان بردارند. کسی که این کار را کرده، خودش درجایی دورتر بدون جلب نظر دیگران ایستاده و واکنش های مردم را نگاه و ثبت کرده است. حرکت بسیار جالب این گروه این است که گزارش های خوبی از این کار خود شامل نحوه کار و واکنش های مردم را آماده و منتشر کرده اند.

ویژگی مهم این کنش راهبردی بی خشونت این است که کاملا درفرهنگ مردم قرار گرفته و از آن ها می خواسته تا برای آزادی رهبران در حصر جنبش سبز دعا کنند. در بین آداب و رسوم دینی موجود در ایران بدون شک عزاداری برای امام حسین و یاران او بزرگترین مراسم سراسری در کشور است و تکیه ها و سازمان های دینی که حول این مراسم شکل گرفته شاید تنها با شبکه مساجد قابل مقایسه باشد و یکی از دو شبکه بزرگ دینی در ایران است. مراسم عزاداری در ماه محرم و دهه اول آن درسراسر کشور برگزار می شود و به خصوص در روزهای نهم و دهم ماه محرم، روزهای تاسوعا و عاشورا به اوج می رسد. یکی از سنت های بسیار ریشه دار این مراسم، پخت غذا و توزیع آن درمیان مردم است. این کار که معمولا با نذر و نیاز انجام می شود، بسیاری از موارد با دعا برای گرفتن یک حاجت نیز همراه است. به همین دلیل کار بسیار هوشمندانه این گروه از مبارزین، استفاده از این فرهنگ توزیع نذری برای یادآوری هزار روز حصر رهبران جنبش و تقاضای دعا و نذر برای آزادی آنان بوده است. درسال های غلبه تفکر انقلابیگری خشونت بار در ایران، استفاده از واقعه کربلا و جنگ و شهادت قهرمانان آن برای تهییج مردم در مبارزه علیه شاه، امری بسیار رایج بود. اما استفاده از وجوه دیگر این حادثه مثل حرکت اهل حرم و خانواده امام حسین و سخنرانی ها و افشاگری های آنان و همین طور غیر از عزاداری و سینه زنی، بهره گیری از بخش های دیگر این مناسک بزرگ، مثل توزیع نذری، استفاده درست و به جایی ازبستر یک مراسم سراسری مردم در جهت مبارزات بی خشونت است.

نظام های دیکتاتوری برای تسلط بر مردم و ساکت کردن آن ها، معمولا بخشی را باسرکوب مستقیم مثل حمله به تجمعات و دستگیری و شکنجه و زندان وحصر انجام می دهند، اما بخش مهم تر سرکوب این قبیل نظام ها بر ایجاد ترس و ناامیدی و بی تفاوت کردن مردم مبتنی است. در واقع خشن ترین نظام های دیکتاتوری هم حداکثر می توانند ده درصد مردم را زیر پوشش سرکوب مستقیم قرار دهند، نود درصد بقیه را با ایجاد فضای وحشت و ناامیدی درمیان مردم شکل می دهند و می کوشند تا مردم با ترس و تردید و بی تفاوتی، خودشان از مبارزه منصرف شوند. آن چه به تز دو مطلق معروف است پایه و اساس مکانیزم سرکوب مردم است. دیکتاتورها از یک سو می کوشند تا به مردم بقبولانند حکومت مطلقا قوی است و می تواند همه چیز را کنترل کند و مالک جسم و جان مردم است و از سوی دیگر مردم هم باور کنند که هیچ قدرت و اراده ای ندارند و مطلقا ضعیف هستند. باوراندن قدرت مردم به خودشان و این که با ساده ترین کارها می توان افسانه قدرتمندی حکومت را به چالش کشید، یکی از مهم ترین وجوه طراحی آکسیون های مبارزاتی در دوران سرکوب واختناق برای شکستن این دو مطلق است. هرگاه در ذهن مردم دومطلقی که حکومت ساخته بشکند، امکان حرکت های بزرگ و بسیج های عمومی فراهم می شود. درتاریخ مبارزات بی خشونت در قرن اخیر مثال های متعددی را می توان سراغ گرفت که گروه کوچکی با استفاده از فرهنگ و فضای آن کشور به طراحی و اجرای این قبیل آکسیون ها دست زده اند. تظاهرات برق آسای دانشجویان در آرژانتین در اوج فشار خفقان و سرکوب دیکتاتور های نظامی، شعاردهی جمع کوچکی از فعالین در استادیوم های ورزشی فوتبال در مکزیک و همراه ساختن تماشاچیان با این شعارها، استفاده از شبکه کلیسا و مراسم مذهبی در لهستان، درصربستان درست کردن لیبل هایی به اندازه یک کف دست با شعارهای جنبش و چسباندن آن به همه جا توسط جمع کوچکی از دانشجویان، تنها نمونه های اندکی از ده ها موردی است که می توان با مطالعه آن ها به ایده های نو در طراحی این قبیل آکسیون ها رهنمون شد.

در طراحی این قبیل کنش ها که مخصوص دوران تشدید خفقان و خاموشی اکثریت مردم ودر خدمت شکستن دو مطلق است، این موارد را باید در نظر گرفت:

۱ـ حفظ امنیت جمع کوچکی که به اجرای کنش می پردازند، این کار نه فقط برای سلامتی مجریان کنش لازم است، بلکه برای تاثیر گذاری کنش های شکستن فضای دو مطلق از ضروریات است. مهم است که مردم ببینند جمع کوچکی نمی ترسند واز دستگاه بگیروببند و سرکوب حکومت کاری برنمی آید و حکومت برهرکس و هر جایی تسلط ندارد.

۲ـ همراهی این قبیل کنش ها با آداب و رسوم و فعالیت های عادی مردم به منظور پوشش هرچه بیشتر آن و امکان نزدیک تر شدن به لایه های گوناگون اجتماعی. اماکن مذهبی یا ورزشی یا مراکز تفریحی و ایستگاه های مترو و مراکز خرید و مانند آن معمولا مکان های مناسب اجرای این قبیل کنش ها هستند.

۳ـ انتخاب پیام های روشن و ساده و قابل فهم برای عموم مردم، هرچه این قبیل پیام ها بیشتردربستر فرهنگ مردم و درک و احساس آن با درک عادی اجتماعی عجین تر باشد، امکان تاثیرگذاری آن بیشتر می شود.

۴ـ در طراحی کنش هایی که در خدمت شکستن فضای دومطلق هستند، هم می توان از فضای احساسی و درد و رنج و متاثر کردن مردم استفاده کرد و هم می توان از مسخره کردن حکومت و تکیه برشادی و خنداندن مردم بهره گرفت. هرکدام ازاین دومسیر کارکردها و تاثیرات مخصوص خودشان را دارند.

۵ ـ گزارش درست و دقیق اجرای این قبیل کنش ها غیراز آگاه کردن بخش وسیعی از مردم از آن چه اتفاق افتاده، می تواند به فعالین در دیگر نقاط کشور هم ایده بدهد که هرکدام درهرجا هستند می توانند به طراحی و اجرای کارهای مشابه دست بزنند. اصل عدم تمرکز و تکیه بر ابتکارات نیروهای مبارز در هرمنطقه از کلیدهای مهم موفقیت درمبارزات است.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *