دختران شین آباد و تلنگر مردم به خرد حاکمان

موفقیت دختران شین آباد[i] در اعتراض به  حقوق از دست رفته شان  و دریافت قول شخصی محمد باقر نوبخت ، معاونت رییس جمهوری، برای تحقق مطالبات دانش آموزان سانحه دیده، تغییر ۱۸۰ درجه ای دیدگاه فقهی آیت الله مکارم شیرازی در حرمت اینترنت پرسرعت و پاسخ قاطع رئیس جمهور به خبرنگار روزنامه کیهان مبنی قانون گرایی دولت در فاصله ی کوتاهی از یکدیگر مرهون حضور و فعالیت موثر مردم در شبکه های اجتماعی و رعایت اصل “همبستگی و حمایت” و “واکنش سریع” در فعالیت های جمعی و بی خشونت است. رویداد هایی که باید آن را مرهون تلاش مردم برای بیدار کردن خرد حاکمان دانست.

به این سه خبر توجه کنید:

۱-      دختران سانحه دیده ی مدرسه ای در شین آباد پس از حدود دو سال پیگیری مداوم و برگزاری سومین تجمع در برابر نهاد ریاست جمهوری و وزارت آموزش و پرورش موفق به ملاقات محمد باقر نوبخت معاون راهبردی ریاست جمهوری شدند. معاون رئیس جمهور در این ملاقات به دختران شین آبادی قول داد که تا تحقق تمامی مطالبات سانحه دیده گان، شخصا این پرونده را پیگیری می کند. او تاکید کرد که دیه دختران به طور کامل پرداخت خواهد شد.

۲-      آیت الله مکارم شیرازی که در فتوایی اقدام بر ارائه خدمات اینترنت پرسرعت همراه و کلیه خدمات نسل سوم و بالاتر را کاری خلاف شرع و بر خلاف موازین اخلاقی و انسانی دانسته بود، به فاصله چند روز استفاده از تکنولوژی را واجب و بر حرمت اینترنت پرسرعت خط بطلان و آن را برداشت ناصحیح از فتوای خود اعلام کرد.

۳-      حسن روحانی رئیس جمهوری که در کنفرانس مطبوعاتی خود در برابر پرسش خبرنگار کیهان مبنی بر دستور مقام رهبری به وزرا برای فاصله گرفتن از فتنه و فتنه گران و برنامه دولت برای اجرایی کردن این دستور قرار گرفته بود محکم تر از همیشه اعلام کرد که محور حرکت دولت قانون گرایی است و اگر دادگاهی فردی را به محرومیت از حقوق اجتماعی محکوم کند دولت تن می دهد ولی به توهمات افراد بهایی نمی دهد.

هر سه ی این اتفاقات که به فاصله ی کوتاهی از یکدیگر رخ داده، چند دلیل مشترک دارد:

۱-      جامعه مدنی نقشی مهم و پررنگ پیدا کرده است. واکنش سریع و به موقع مطبوعات و رسانه ها و حمایت از حقوق مردم، مسولان را ناگزیر از پاسخگویی می کند.

۲-      مسولیت پذیری شهروندان رو به افزایش و قدرت مردم رو به تکامل است بطوریکه مردم از طریق شبکه های اجتماعی نسبت به اتفاقات پیرامونی و تضییع حقوق هم نوعان واکنش نشان داده و این واکنش سبب می شود که حکومت وادار به پاسخگویی شود.

۳-      فعالان جامعه مدنی و شهروندان، اصل همبستگی و حمایت را به درستی اجرا می کنند. حدود دو سال از سانحه مدرسه ای در شین آباد و ماهها از برگزاری تجمعات دانش آموزان شین آبادی می گذرد ولی خواست و مطالبه آنها زمانی محقق می شود که آنها مورد حمایت فعالان جامعه مدنی و شهروندان قرار می گیرند و صدای آنها بسیار رساتر از قبل از طریق شبکه های اجتماعی شنیده می شود. یک روزنامه نگار ایرانی، یک دختر سانحه دیده ی شین آبادی را به چالش آب یخ (آکسیونی که توجه جهانی را جلب کرده) فرا می خواند و این دختر کودک شین آبادی نمایندگان مجلس را به این چالش فرا می خواند و اینگونه صدای این گروه یازده نفره در فاصله ای کوتاه فراگیر می شود.

همانطور که دکتر مایکل نگلر در تبیین اصول و راهبردهای خشونت پرهیزی بیان می کند در مبارزات و فعالیت های خشونت پرهیزانه “هدف پیروزی نیست بلکه ایجاد رابطه است” و دقیقا همین ایجاد رابطه است که سبب می شود دولت صدای مردم را بشنود، مراجع پیام مردم را بگیرند و به نظر آنها احترام بگذارند. مایکل نگلر راهبردهای بی خشونت را اینگونه تبین می کند:

  • خشونت‌پرهیزی دو شیوه دارد: در برنامه‌ی سازنده ما با عمل خلاف مقابله می‌کنیم –  در برنامه‌ی سازنده، ما راهبری ایجاد راه حل را بر عهده می‌گیریم.
  • هرگز از یک انسان دیگر نومید مشو. اگر باور داشته باشید که انسانها خردمند هستند، کار مفید این است که خرد آنها را بیدار نمایید.
  • به آنچه اساسی است پایبند بمانید (از قبیل کرامت انسانی)؛ آماده باشید که بر سر هر چیز دیگر سازش کنید (به ویژه اگر آن چیز تنها حالتی نمادین داشته باشد).
  • تسلیم تهدیدها نشوید. از خود بپرسید: «آنها چه چیزی علیه من دارند؟» تهدید آنها را انکار کنید، آنگاه آزاد خواهید بود.
  • هنگامی که مبارزه‌ی خشونت پرهیز موفق شود، کسی بازنده نخواهد بود؛ مغرور شدن به «پیروزی» می‌تواند آنچه از طریق مبارزه‌ی بی‌خشونت به دست آورده‌ایم را خنثا کند. (اصل های خشونت پرهیزی، مرکز مطالعات بی خشونت)

دولت به درستی دریافته است که تمام اعمال و کردارش توسط مردم و فعالان جامعه مدنی تحت نظارت و کنترل قرار دارد و از این رو می کوشد در کلام و عمل آنگونه عمل کند که بیشترین حمایت را در پی داشته باشد. در واقع دولت قدرت مردم را دریافته و به آن واقف است و هر جا مردم از قدرت خود غفلت نورزند می توانند مطالبات شان را محقق کنند. مردم می توانند خرد خفته حاکمان را بیدار و آنها را با خود همراه کنند.

 


[i]  آذرماه سال ۱۳۹۱، بر اثر وقوع آتش‌سوزی در مدرسه دخترانه روستای شین‌آباد (از توابع پیرانشهر در استان آذربایجان غربی)، بیش از ۳۵ دختر دانش آموز دچار سوختگی شدند که دو نفر از آنها بر اثر شدت جراحات، جان خود را از دست دادند. علت سانحه آتش‌سوزی، آتش گرفتن بخاری نفتی مدرسه دخترانه اعلام شد، اما سرنوشت پرونده قضایی این حادثه هنوز روشن نیست.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *