کوتاه آنچه در اوکراین گذشت

 

نوشته آندره هیگینز*

ترجمه  مهری حقانی

مرکز مطالعات بی خشونت

 

همزمان با شعله ور شدن نا آرامی ها در کیو پایتخت اوکراین پس از آنکه پارلمان این کشور با سرسختی تمام قانونی را بر علیه  معترضان تصویب کرد- که طی آن هرگونه استقرار معترض آمیز اعم از چادرزدن یا نصب دیگر تاسیسات در محل های عمومی این کشور ممنوع است-  دو نفر از ثروتمندترین افرادشهری در۳۰۰ مایلی کیو دریکی از رستوران  های گرانقیمت ایتالیایی که خود صاحب آن بودند تصمیم سرنوشت سازی می گرفتند.

تصمیم این دو مرد بنام های  هنادی کربن و شریکش بوریس فیلاتوو در مورد یک ویدیو تبلیغاتی بود. آنها به این نتیجه رسیدند که  تصویر مدل های خیره کننده ای که درتلویزیون تبلیغاتی صحن بزرگ خروجی یک فروشگاه بلندمرتبه ظاهر می شدند را با صحنه زنده و صدای فریادهای معترضان دولت در میدان استقلال کیو جابجا کنند.

همچنین به زیر مجموعه های خود در منطقه دستور دادند تا پرچم اتحادیه اروپا و اوکراین را برافراشته کنند. این بمعنای یک اعتراض واضح در یک منطقه روسی زبان بود که اتحاد سنتی قدرتهای اقتصادی و سیاسی بیشتر از اروپا به حمایت مسکو چشم دارند.

اما مجازات یا دستکم یک پایان ناخوش در انتظار انها بود.هنوز ساعتی از بالا رفتن پرچم ها در ۲۵ژانویه بر فراز ساختمان  بزرگ تجاری نگذشته بود که برق درهر سه فروشگاه  انها در شهر دنپروپترووسک قطع شد و مشتریان حاضر در فروشگاه در تاریکی مطلق وحشتزده به سمت خروجی ها هجوم آوردند.

با خاموش شدن صفحه ویدیو در خارج از ساختمان صدای فریادهای اعتراض ضد دولتی نیز خاموش شد و دستکم در ظاهر امر دنپروپتروسک در محاق ارامشی فرو رفت که گویا برای رییس جمهور محاصره شده اوکراین ویکتور یانوکویچ حکم اضطرار را داشت.

اوکراین نه تنها گرفتار کشاکش نفس گیر بین روسیه و غرب بلکه گرفتار موضع مخالف نیروهای درگیر مانند انچه در ساختمان تجاری دنپروپتروسک اتفاق می افتاد نیز هست. در اقتصادی که زیر کنترل چند غول ثروتمند  قرار دارد نتیجه این کشمکش میتواند به راحتی چرخه نارضایتی را از موضع آقای کربن و آقای فیلاتوو به سمت دیگر تجارنیز مایل کند و در نهایت سر از خیابان های کیو ضد جهت گیری اقای یاکو نویچ با روسیه در آورد.

انشعاب این دو بازرگان محلی-چه تحت تاثیر نارضایتی از استفاده رقبا از خشونت در لابی با دولت یا ناشی ازنظرهای برتری جویانه انها- تعادل قدرت در کیو یاحتا در شهری با بیش از یک میلیون جمعیت  را برهم نخواهد زد. شهری که اقتصاد آن در زیر تسلط کارخانه های مهیب راکت سازی بازمانده از دوران جماهیر شوروی مانند یوژماش است که هنوز در اختیار دولت قرار دارد.

اما مساله ای که در این میان کمتر به چشم می آید اینست که چگونه یک جنبش اعتراضی که دولت انرا ناشی از عمل ملی گرا های تندرو غرب کشور میداند تا سر حد پایگاه های قدرت سیاسی آقای یاکونویچ در شرق کشور رسیده است و حتا دامن وفادارانی که تا پیش ازین در زیر سایه رییس جمهوربه .کامیابی های اقتصادی رسیده بودند را هم گرفته است.

همینطور نشان میدهد که با همه تفاوتها چگونه غول های ناراضی اقتصادی از یکسو و معترضین از سوی دیگر در برابر سرخوردگی ریشه دار ناشی از بی قانونی به نام قانون و فساد همه گیردر یک صف قرار دارند.هردو جبهه خواهان نه تنها دموکراسی هستند بلکه یک شیوه اروپایی متعادل دولت با موسسات شفاف وحقوق مالکیت تضمین شده و سیستم قضایی بیطرف هم در زمره خواست های آنها قرار دارد.

در نهایت آقای کربن و آاقی فیلاتوو از ترس دستگیری هر دو هفته گذشته به اسراییل گریختند . بنا به حکم یک قاضی در دنپروپتروسک در ۲۹ژانویه آقای کربن متهم شناخته شده وباید برای شهادت در مورد قتلی که به سال ۲۰۱۲ برمیگردد بعنوان شاهد در تحقیقات حاضر شود.

بر اساس گفته های یکی از وکلا افسران امنیتی دولت به بازجویی ناگهانی از محل حسابداری آنها رفتند با این ادعا که در پی یافتن بمب یا دیگر شواهد تروریستی هستند. با این حال به گفته یکی از وکلا الکساندر سانژارا  آنها چیزی نیافتند.

با این حال هردو بازرگان از تصمیمی که گرفتندد پشیمان نیستند. ؛ما تصمیم گرفتیم تا بعنوان شهروندان این کشور کاری انجام دهیم تا این پیغام را بفرستیم که همه بازرگانان مرعوب نشده اند.؛این را آقای کربن می گویدیک تاجر خشمگین که صاحب هتلهای زنجیره ای  سه مرکز بزرگ خرید وسهام در بسیاری از بزرگترین کمپانی های اوکراین است.

اقای کربن ۴۳ ساله در یک گفتگوی تلفنی از اسراییل اضافه میکند ما می خواهیم در اروپا زندگی کنیم نه در بازمانده امپراتوری روسیه رییس جمهور آتش شعله های بحران کنونی را هنگامی روشن کرد که در ماه نوامبردست به رد یک توافق همه جانبه سیاسی و تجاری با اتحادیه اروپا زد و در عوض به مسکو رفت تا یک توافق اعتباری ۱۵ میلیارد دلاری را تحکیم کند چیزی که از آن زمان تاکنون هنوز معلق است.

بزرگترین غول های تجاری اوکراین که به نام الیگارش ها شناخته می شوند تابحال از دام گرفتاری در این مخمصه جان سالم به در برده اند بجز پترو پورشنکو یک قطب کشاورزی قنادی وترابری که ایستگاه تلویزیونی انها یعنی کانال ۵ از میدان استقلال  پخش می شود.

بقیه جانب احتیاط رادر پیش گرفته اندو به اظهارنظرهای حساب شده در مورد نارضایتی از دولت و همینطور در مورد نسل جدیدی از رقبا اکتفا کرده اند. این نسل جدید شامل ثروتمندان تازه به دوران رسیده ای مانند پسر رییس جمهور الکساندر میشود کسی که یکشبه در خیال بدست اوردن ثروت افسانه ای است

اما هم اکنون این دسته هم در برابر فشار روزافزون برای شفاف سازی بدور از هرگونه ابهامی قرار دارند. این هفته هنگامیکه صفحه تلویزیونی در میدان استقلال صحنه هایی ازتجمع معترضان در لندن در برابر ملک یکی از ثزوتمندان اوکراینی رینات اخمتوو را نشان میداد ومعترضان فریاد میزدند اخمتوو انتخاب کن. از اینسو در میدان استقلال صدای شادی معترضین بلند می شد.

با این حال این انتخاب ریسک سنگینی به همراه دارد. آقای فیلاتوو میگوید اکثریت با ما هم عقیده اند با اینحال چیزی نمیگویند چون نگران این هستند که آیا چه بر سر تجارت آنها خواهد آمد. او ادامه میدهد آنها بعنوان نمونه ما را می بینند.

 اما انشعاب آنها از قدرت به مخالفان  یانوکویچ روحیه داده است. پاولو خازان یک فعال ضد دولتی و محیط زیستی که برای هماهنگی تجمع های حامی اتحادیه اروپا فعالیت میکند می گوید این انشعاب ها یک نشانه مثبت برای ماست. این نشان میدهد که این سیستم فاسد در حال شکاف برداشتن است

این شکاف به همان اندازه که ناشی از اقتصاد مرکز محور و فامیلهای وفادار به آن میشود ناشی از تاثیر ارزشهای ایده الیستی اروپایی هم هست. آقای کربن و آقای فیلاتوو با جانبگیری بی پروا از مخالفان رییس جمهور اعلام میکنند که ناخشنودی  تجار مستقل در برابر سیستمی است که بسیاری براین عقیده هستند مدت زمان زیادی است که در جهت منافع عمومی حرکت نمیکند و تنها برای حفظ سرمایه های خود کار میکند.

با این حال چنانچه بتازگی به شکل عمومی اعلام شد و رنگ سیاسی به خود گرفته است انقطاع بین دو بازرگان و دولت از اوایل ماه می سال گذشته شروع شد هنگامیکه بین آقای کربن و فیلاتو که همکاری موردی با یک دوست بر سر کنترل یک کارخانه قطار سریع السیرداشتند تنش سختی در گرفت.

به گفته آنها مقامات سیل بازرسان را روانه کردند و از دوست آنها خواستند تا کارخانه که ارزش حدودا ۱۰۰ میلیون دلار را داشت تنها به قیمت ۳۵ میلیون دلار به یکی از رقبای تجاری دست بالا بفروشد پس از یک دعوای سخت شریک  آقای کربن تصمیم گرفت تا نزاع را خاتمه دهد. با این حال آقای کربن میگوید نزاع ختم به خیر شد اما اثر بد آن باقی مانده است.

او ادامه میدهد که دولت با اینکار خوشنامی خودش را از دست داد ونشان دادکه بازوی قدری میخاهد باشد که در اصل بازتولید تعصب دوران بعد از شوروی بر ضد سرمایه داری است.

 وقتی برق فروشگاه دوباره وصل شد اقای کربن و شریکش به فکر ساختن نارنجک بعدی در نبرد با دولت بودند. صفحه تلویزیونی بیرون فروشگاه اینبار با نمایش ویدیو دریاچه قو اثر چایکوفسکی روشن شد رقص باله ای که مرگ سیستم کهنه شوروی را تداعی میکرد. این باله در تلویزیون شوروی در اگوست ۱۹۹۱نمایش داده شده بود وقتی که یک گروه از کمونیست های تندرو قدرت را به چنگ آورده بودند و برنامه های عادی را تعطیل کرده بودند. جماهیر شوروی ۴ ماه بعد سرنگون شد.

پس از آن وفاداران وحشتزده دولت شروع به اتهام زنی های سنگین بر علیه دو بازرگان کردند . دمیتی شپنو نماینده دنپروپتروسک مطلب تحقیر امیزی در مورد انها منتشر کرد بدین ترتیب که انها را مدعیان حقوق بشر خواند در حالیکه حرفه و تجارت انها به قتل و مرگ آلوده است و هدف اصلی انها تصرف حکومت منطقه ای است.

آقای کربن و فیلاتوو می گویند جامعه اقتصادی اوکراین پشتیبانی زیادی از آنها کرده است آنها تماسهای تلفنی بسیاری از سوی مدیران کلان اقتصادی و شناخته شده ترین الیگارش های اوکراین حاوی همدردی داشته اند.

یک ثروتمند خرد در شهر دنپروپتروسک می گوید نسبت به تغییر موضع اقای کربن به سمت یک منتقد و ناراضی مشکوک است. با این حال آندره واکولنکو صاحب یک کارگاه مبل کوچک از نارضایتی خود از دولتی میگوید که از فساد و رانت خواری سرمست شده است وی میگوید پیش ازین راهزنان بودند که پول به جیب میزدند اما الان دولت اینکار را می کند.

مقامات محلی  وفادار به آقای یاکونویچ تاکید دارند که نقشی در قطع مرموز برق مراکز خرید نداشته اند ودر عوض فکر میکنند این مساله یک اتفاق تصادفی بوده است که از قضا در فروشگاههای الیگارش های ناراضی محلی اتفاق افتاده.سرانجام کارخانه برق تقصیر را به گردن محافظ قطع اضطراری برق انداخت.

چنانکه فعالان مخالف در دنپروپتروسک میگویند تابحال تنها پاسخ دولت به گسترش ناارامی ها منجر به افزایش دامنه عدم التزام به دولت شده است. پلیس در ۲۶ ژانویه در یک راهپیمایی آرام  در شهر ۲۴ نفر را دستگیر کرد و آنها را متهم به شرکت دریک شورش عمومی کرد جرمی که مجازات آن تا ۸ سال زندان تعیین شده است.

یک راهپیمایی دیگر نزدیک ساختمان اداری منطقه هنگامی به خشونت کشیده شد که افرادی در پوشش رسمی شروع به ضرب و شتم تظاهرکنندگان طرفدار اروپا کردند.ساختمان ادرای هم اکنون به یک پایگاه حفاظتی تبدیل شده است که ورودی اصلی آن توسط  پلیس ضد شورش در پشت حصار برف نگهبانی می شود لابی ساختمان نیز با سیم خاردار و افراد امنیتی محافظت می شود. پلیس به جز خودروهای اداری اجازه ورود به راه های منتهی به ساختمان را نمی دهد.

یوری ریکل یک صاحبنظر سیاسی محلی می گوید آنها حس می کنند در محاصره هستند و می خواهند یک قلعه بسازند تا دشمن را دفع کنند آنها فهمیده اند که هرچیزی ممکن است یک خانه کاهی را ویران کند.   

 

* این متن ترجمه است از Ukraine Chief Loses Support in Stronghold در روزنامه نیویورک تایمز تاریخ ۲۵ فوریه ۲۰۱۴ http://www.nytimes.com/2014/02/06/world/europe/ukraine-chief-loses-support-in-stronghold.html?_r=0

 

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *