اعتراض بختیاری ها در برابر اهانت

پژمان تهوری

اعتراض های خشونت پرهیز رفته رفته بعنوان شیوه ای مدنی و پیروز در حال نهادینه شدن است. روز ۲۴ بهمن، در پی پخش چهارمین قسمت سریال تلویزیونی “سرزمین کهن”، جمع کثیری از مردم مناطق بختیاری نشین ایران در اعتراض به پاره ای از مکالمه های این سریال که اهانت به قوم بختیاری قلمداد شد، در برابر دفاتر نمایندگی سازمان صدا و سیما، فرمانداری ها و استانداری خواستار عذرخواهی مسولان مربوطه شدند. این معترضان همچنین از مسوولا ن خواستند از ادامه پخش این سریال تلویزیونی خودداری کنند. با گسترش اعتراضات که با شیوه ای کاملا بی خشونت همراه بود، رئیس سازمان صدا و سیما خواستار توقف این سریال تلویزیونی، بازبینی و رفع ایرادات آن شد. دست اندرکاران این سریال نیز در نامه ای مراتب عذر خواهی خود را اعلام کردند. پیروزی بختیاری ها در اجرای این کمپین بی خشونت، حاوی نکات مهمی است:

نخست: تکنولوژی ارتباطی و تسهیل بسیج عمومی

بررسی نقطه شروع اعتراضات و چگونگی گسترش آن نشان می دهد که موج اعتراضات به پخش این سریال تلویزیونی از وب سایت های متعلق به فعالان بختیاری شروع می شود و در پی آن صفحه های فیس بوک در فاصله ای کوتاه، این موج اعتراضی را دنبال می کنند. در واقع تکنولوژی ارتباطاتی، این فرصت را می دهد تا فعالان مدنی، با سرعت نسبت به آگاهی بخشی عمومی اقدام کنند. اتفاقی که پیش از این با دشواری هایی همراه بود. پس از آگاهی بخشی و عمومی ساختن اعتراض، فعالان این کمپین برای بسیج عمومی به استفاده از پیامک روی می آورند تا بتوانند مردم را برای اعلام اعتراض بسیج کنند و این اتفاق در فاصله ای کوتاه رخ می دهد. انتشار خبر راهپیمایی اعتراض آمیز مردم به سرعت در تمام استان های بختیاری نشین منتشر و به گسترده تر شدن دامنه اعتراضات منجر می شود. بنابراین برخلاف دهه های گذشته که کنترل دستگاه اطلاع رسانی در اختیار دولت ها قرار داشت، امروزه امکان سانسور جریان اطلاع رسانی و بسیج عمومی از دسترس دولت ها خارج و مردم و فعالان مدنی می توانند به سادگی از تکنولوژی روز استفاده و در جهت عمومی کردن کمپین استفاده کنند.

دوم: پیروزی معترضان بدون توسل به خشونت

خلاف تجمع های اعتراض آمیز مشابه (اعتراض آذری ها به چاپ کاریکاتور اهانت آمیز در ویژه نامه ایران جمعه) که عموما با انتشار خبر خشونت ها، درگیری ها و دستگیری ها همراه بود، این بار هیچ خبری از بروز خشونت در پی اعتراض بختیاری ها منتشر نشد. هیچ کس دستگیر نشد و توقف پخش این سریال مهر تاییدی بود بر پیروزی کمپین بی خشونت بختیاری ها. در واقع اتخاذ استراتژی بی خشونت، سبب شد که معترضان، به شیوه ای کاملا مدنی (راهپیمایی آرام، امضای تومار و ارسال پیامک اعتراضی به نمایندگان مجلس و رئیس سازمان صدا و سیما) اعتراض خود را اعلام و دستگاههای امنیتی و نظامی که پیش از این می کوشیدند با سرکوب پاسخ معترضان را بدهند در برابر موج اعتراضات مدنی از اعمال خشونت پرهیز کرده و با حضور در میان معترضان و گفتگو با آنها، ضمن عذرخواهی، آمادگی خود را برای پیگیری اعتراضات تا حصول نتیجه اعلام کردند.

سوم: تمرین اجرای کمپین های بی خشونت

کمپین بی خشونت بختیاری ها، یک هدف کوچک داشت “اعتراض بی خشونت به اهانت قومی”. فعالان این کمپین هدف شان را توقف انتشار این سریال و عذرخواهی اعلام کردند. خصوصیت آن این بود که این هدف اولا همگان را برای پیوستن به این کمپین مجاب می کرد. دوما هدف قابل تحقق و در دسترس بود و اهمیت آن به این بود که اجرای کمپین هایی در این سطح و به دست آوردن پیروزی، فعالان مدنی را برای طراحی و جامعه را برای اجرای کمپین های بزرگتر با اهدافی ملی و عمومی آماده می کند. چراکه پیروزی اینگونه کمپین ها، مردم را نسبت به قدرت بالقوه شان برای تغییر آگاه و آماده می کند. از این رو بر فعالان مدنی است که این پیروزی ها را تبلیغ و ترویج کنند تا “اعتراض بی خشونت، سازمان یافته و هدفمند” نهادینه شود.

فرض کنید خبر اعتراض بختیاری ها با انتشار خبر به آتش کشیدن بانک ها توسط معترضان منتشر می شد. به تبع آن باید منتظر خبر دخالت دستگاههای امنیتی و انتظامی، دستگیری گسترده معترضان و شاید زخمی و کشته شدن برخی از معترضان یا نیروهای سرکوب می بودیم. تبعات حاصله از چنین اتفاقی برای مدت های طولانی دامن کل استانها را می گرفت، امکان بسیج عمومی برای اقدامات بعدی را به خاطر هزینه دار بودن اعتراض، مشکل تر می کرد. بسیاری از خانواده ها به شدت آسیب می دیدند. حکومت در ماجراهای مشابه با سختگیری بیشتری برخورد و می کوشید هر اعتراضی را در نطفه خفه کند. بنابراین اگر بتوانیم جلوه دیگر این کمپین یعنی اعتراض خشونت آمیز را ترسیم کنیم متوجه خواهیم شد که این کمپین از چه اهمیتی برخوردار بوده است.

چهارم: ضرورت حمایت همه جانبه از کمپین های بی خشونت

در جوامع متکثر همچون جامعه ایران، هر از گاهی اتفاقاتی از این دست رخ می دهد و گروهی یا بخشی را بر این وا می دارد تا برای احقاق حقوق شان حرکتی انجام دهند و گاها کمپین هایی شکل می گیرد ولی همواره شاهدیم که این کمپین ها در سطحی محدود باقی می ماند یعنی دیگر فعالان مدنی که خود را در امر ماوقع، ذی نفع نمی دانند در این حرکت همراه نمی شوند لذا کمپین بختیاری ها نیز محدود به بدنه اجتماعی قوم بختیاری می ماند حال آنکه همبستگی ملی ایجاب می کند که در چنین مواقعی فعالان مدنی فارغ از تعلقات قومی، نژادی و جنسی به مساله ورود و کمپین را در حصول پیروزی همراهی و همیاری کنند. شکل گیری این همبستگی نه تنها در کوتاه مدت کمپین ها را برای رسیدن به هدف کمک می کند بلکه در بلند مدت تبدیل به یک قدرت ملی می شود که می تواند اهداف بزرگ تر را طراحی و اجرا کند. در طول جنبش سبز، بسیاری از فعالان این جنبش منتقد سکوت و عدم همراهی مردم در بسیاری از مناطق ایران بودند و وقتی فعالان مدنی این مناطق در مقام پاسخگویی بر می آمدند، عدم همراهی مردم تهران در حوادث مشابه را دلیل بی انگیزگی در پیوستن به جنش اعلام می کردند. بنابراین تمرین همبستگی ملی در چنین کمپین هایی، فرصتی است برای سازماندهی و شکل دهی به جنبشی فراگیر و ملی برای حصول اهداف کلان.

پنجم: نوآوری تاکتیکی

راهپیمایی، امضای تومار، صدور بیانیه و … از جمله فن های بی خشونت است که در کمپین بختیاری ها همچون کمپین های مشابه به درستی اجرا شد ولی در این کمپین، بختیاری ها از یک فن جدید استفاده کردند که پیش از این کمتر مورد استفاده قرار می گرفت و البته بسیار موثر بود. ارسال شماره موبایل رئیس سازمان صدا و سیما و نمایندگان مجلس برای عموم مردم از طریق اس ام اس و درخواست از آنها برای ارسال پیامک اعتراضی به آنها نوآوری تاکتیکی بختیاری ها بودکه خیلی اثر گذار بود. چراکه از یک سو رئیس سازمان صدا و سیما بعنوان متولی دستگاهی که قوم بختیاری را مورد اهانت قرار داده بود تحت فشار می گذاشت تا هدف کمپین را محقق سازد و از سوی دیگر نمایندگان مردم را مجبور به تحرک می کرد در نتیجه این تلاش ها، تحرکاتی در مجلس برای پاسخگویی به خواست مردم شروع و هفتاد نماینده مجلس در نامه ای به رئیس سازمان صدا و سیما خواستار رسیدگی به اعتراض مردم شدند. این تاکتیک امری متداول در کشورهای توسعه یافته است بطوریکه مردم خواست های خود را به نمایندگان شان از این طریق اعلام می کنند و همواره این روش نتیجه بخش است. در پیش بودن انتخابات مجلس آینده فرصت مناسبی است تا مردم خواست های خود را سازماندهی شده و از این طریق به نمایندگان و نامزدان احتمالی اعلام کنند. در واقع این تاکتیک زمانی جواب می دهد که بصورت سازماندهی شده و در حجم کلان رخ دهد در چنین حالتی نمایندگان و دولتی ها نمی توانند بی تفاوت به خواست مردم باشند. این روش کاملا بی خشونت، کم هزینه و موثر است. بنابراین داشتن نوآوری تاکتیکی مساله ای کلیدی و مهم در پیروزی کمپین های بی خشونت است.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *