“همبستگی”، فرمول مبارزاتی “آدام میچنیک” برای پایان دادن به دیکتاتوری

 

4998_orig

آدام میچنیک، از بنیانگذاران جنبش همبستگی لهستان، که پس از ۲۰ سال مبارزه درون و بیرون زندان، بر رژیم کمونیستی این کشور، چیره شد، زمانی مقدمه پیروزی بر ژنرال یاروزلسکی دیکتاتور کمونیست لهستان را مهیا کرد که به مردم این کشور آموخت، که مبارزه بی خشونت، تنها برای پیروزی کافی نیست، بلکه در این راه باید با نهادینه کردن فضایل اخلاقی، بر دروغ، زور و فساد حاکم در دستگاه دیکتاتور چیره شد

مبارزه برای آدام میچنیک از دوران مدرسه آغاز شد، دورانی که او با پخش نامه سرگشاده کورون و مودژلوسکی در دبیرستان به دستگیری اش منجر شد. این دستگیری مقدمه ای بود بر فعالیت سیاسی میچنیک، به طوری که او با ورود به دانشگاه در قامت رهبر اعتراضات دانشجویی در ورشو شهرت یافت

مبارزات بی خشونت در لهستان زمانی آغاز شد که جامعه روشنفکری آن از اصلاحات درون ساختاری ناامید شده بود. اما این ناامیدی، به قطع امید آنها از مبارزه منتهی نشد. به باور میچنیک و همرزمان استرتژیست اش، به جای تلاش برای عوض کردن رژیم، مبارزان باید تلاش کنند که جامعه لهستان عوض شود. اینگونه بود که میچنیک بر تشکیل انجمن هایی از شهروندان آزاد که در روابط روزانه خود آزاد و مستقل عمل کنند تاکید کرد. در واقع او شکل و مدل تازه ای از نافرمانی مدنی را کلیک زد. او می گفت آزادی ما با خود ما شروع می شود. این استرتژی ای بود که میچنیک از گاندی الهام گرفته بود و آن را اینگونه به سرمشق مبارزه تبدیل کرد: اجتناب از خشونت و تلاش فردی برای تبدیل شدن به شهروندی مسوول و آزاد. در مکتب آدام میچنیک، قدرت جامعه سازمان یافته، بر قدرت دیکتاتور فائق می آید. لذا سازماندهی جامعه لهستان، مبتنی بر فضایل اخلاقی و دموکراتیک، هدف مبارزه شد. او می گفت شهروندان باید به گونه ای زندگی کنند که گویی دیکتاتوری حاکم نیست

جنبش همستگی لهستان، برای پیروزی علاوه بر گسترش و تعمیق بخشیدن به فضایل اخلاقی، از قدرت جامعه به خوبی برای مبارزه بهره جست. میچنیک به خوبی دریافته بود که موتور محرکه مبارزه باید بر توان جامعه کارگران استوار گردد، لذا تلاش کرد تا هم پیمانانی در میان کارگران بیابد. اعتراضات کارگری، زمانیکه با همبستگی روشنفکران لهستانی توام شد، مقدمه شکست دیکتاتور را فراهم کرد. بنابراین از سال ۱۹۷۶ “اعتصابات کارگری توام با همبستگی روشنفکران” به مهمترین تاکتیک مبارزاتی منجر شد. تشکیل کمیته دفاع از حقوق کارگران، توسط جامعه روشنفکران، صدور بیانیه های پی در پی در حمایت از آنان، کمک به کارگران در معرض خطر، و کمک مالی به کارگران، جنبش همبستگی را وارد فاز تازه ای از مبارزه کرد

پیوند مخالفان با اصحاب کلیسا و کارگران، و احیای استقلال در زندگی اجتماعی و فرهنگی، زمینه ساز جنبشی گسترده با قدرتی مضاعف در مبارزه شد. قدرتی که دستاوردهای متفاوتی را رغم زد. جنبش بی خشونت همبستگی، نه تنها به عمر دیکتاتوری در این کشور پایان داد بلکه با سازمان دادن به نهادهای اجتماعی، بسترساز آزادی های فردی در لهستان شد

میچنیک با الهام از گاندی، راه پیروزی را در نهادینه کردن حقیقت، پرهیز از دروغ، پرهیز از خشونت، غلبه بر ترس، باز تعریف رابطه نهادهای اجتماعی، شفافیت و قانونمداری می دید و در این راه از هیچ تلاشی فروگذار نکرد. او در زندان می نویسد: “من معتقدم دیکتاتورهای اقتدار گرا محکومند. اکنون هیچ کس وعده های سر تا پا دروغ آنها را باور ندارد. آنها هنوز قدرت زندان کردن و کشتن را دارند و لی تقریبا فاقد هر نو قدرت دیگری هستند. من می گویم تقریبا برای اینکه هنوز می توانند ما را به نفرت و حقارت خود آلوده کنند. ما با تمام توان خود باید در برابر این آلودگی مقاومت کنیم. از تمام مشکلاتی که پیش رو داریم این یکی از همه سخت تر خواهد بود.” میچنیک، سیاست حقیقت گویی، استقلال و اعتماد را سیاست های سلوک مبارزه می نامید و بر این باور بود که این سیاست ها تلاش برای بازسازی جامعه و احیای پیوندهای اجتماعی، خارج از نهادهای رسمی است. سیاستی که جنبش همبستگی لهستان را به پیروزی رساند و آن را به تجربه ای گهربار برای جامعه بشری تبدیل کرد تا چگونه با برتری بخشیدن به فضایل اخلاقی و با پرهیز از خشونت می توان بر دیکتاتور چیره شد

آدام میچنیک و جنبش همبستگی لهستان، که پس از حدود بیست سال مبارزه طاقت فرسا، در ۴ اوت ۱۹۸۹ در انتخاباتی آزاد به کمونیست ها، شکستی تاریخی را تحمیل و با ورود به پارلمان، با تشکیل ائتلافی پارلمانی توسط رهبران جنبش همبستگی، به حکومت کمونیست ها پایان دادند، تجربه ای گوهر بار را پیش روی فعالان دموکراسی خواه قرار دادند که چگونه بی خشونت و با اتخاذ مشی ای اخلاقی می توان بر دیکتاتور غلبه کرد

آدام میچنیک اکنون با کوله باری از تجربه، عضو بورد افتخاری موسسه خشونت پرهیزی برای دموکراسی، عضو کمیسیون روابط خارجی و عضو کانون نویسندگان لهستان است

 

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *